تنها طی حدود یک هفته، شرکتهای iRobot، Luminar و Rad Power Bikes همگی اعلام ورشکستگی کردند.
این شرکتها با هم تفاوت زیادی دارند — iRobot تولیدکننده جاروی رباتیک، Luminar تولیدکننده حسگر لیدار، و Rad Power Bikes سازنده دوچرخههای برقی است — اما همانطور که شان اوکین، ربکا بلان و من در یکی از گفتگوهایمان اشاره کردیم، این شرکتها با چالشهای مشابهی روبهرو شدند. از جمله فشارهای تعرفهای، لغو شدن قراردادهای مهم و ناتوانی در تثبیت خود فراتر از محصولاتی که در ابتدا سبب موفقیت آنها شده بود.
در ادامه میتوانید پیشنمایشی ویرایششده از گفتگوی ما را بخوانید که شان خلاصهای از اسناد ورشکستگی هر شرکت را ارائه میدهد، ربکا در مورد داشتن یا نداشتن جاروی رباتیک صحبت میکند و من درباره جنبههایی که روایتهای رایج درباره ورشکستگی این شرکتها از قلم میاندازند حدس و گمانهایی بیان میکنم.
شان: Rad Power برای یک شرکت دوچرخه برقی شرکت بزرگی محسوب میشود، اما به نظر من در ذهن اغلب مردم هنوز یک صنعت حاشیهای است. آنها مدت زیادی پیش تأسیس شدند و حتی پیش از همهگیری محبوب شدند و بهعنوان یکی از پیشگامهای صنعت شناخته میشدند، از لحاظ کیفیت دوچرخههایی که تولید میکردند، برندینگ و بازاریابی خوب و تلاش برای برقراری ارتباط با مشتری — که در صنعت دوچرخه برقی، جایی که اکثر شرکتها تنها نامهای ناشناخته در آمازون هستند، واقعاً کاری کمیاب است.
آنها در دوران همهگیری موج موفقیت را سوار شدند، زمانی که مبحث جابهجایی خرد رونق گرفت و مردم شیوه رفتوآمدشان را بازتعریف کردند و کمتر به محل کار رفتوآمد داشتند. این روند را در اسناد ورشکستگی هم میبینیم. فقط درآمد سه سال گذشته ذکر شده: آنها در سال ۱۴۰۲ بیش از ۱۰۰ میلیون دلار درآمد داشتند — فکر میکنم ۱۲۳ میلیون دلار، که سال گذشته به حدود ۱۰۰ میلیون دلار رسید و تا زمان ورشکستگی امسال، فقط ۶۳ میلیون دلار کسب کردند؛ بنابراین واضح است که از اوج موفقیت به شدت سقوط کردند. تنوع محصول خوبی دارند، اما هرگز نتوانستند جایگاهی ثابت پیدا کنند.
فکر میکنم همین نکات را بتوان درباره دو شرکت دیگر هم گفت. Luminar هم شرکتی است که اوایل دهه ۱۳۹۰ پایهگذاری شد، سال ۱۳۹۶ از حالت مخفی بیرون آمد و مأموریت اصلیاش این بود که حسگرهای لیدار، که آن زمان گران و بزرگ و عمدتاً مخصوص کاربردهای نظامی و هوافضا بود، را وارد بازار کند. سال ۱۳۹۶ اولین موج بزرگ تبلیغاتی برای خودروهای خودران بود. آنها میخواستند این حسگرها را مقرون به صرفهتر کنند. این رویکرد به آنها کمک کرد با شرکتهایی مثل ولوو قرارداد ببندند و بعد هم با مرسدس بنز و چند شرکت دیگر. اما آنها تمرکز بسیار بالایی روی همان محصولات داشتند، و این یکی از دلایلی شد که این هفته ورشکست شدند.
در مورد iRobot هم، شناختهشدهترین این سه شرکت است — خیلیها احتمالاً یک جاروی رباتیک در خانه دارند یا وسیلهای شبیه آن. این هم مشابه است؛ iRobot معادل یک محصول خاص شد و بعد فناوری آنقدر سریع پیشرفت کرد که این شرکت در وضعیت دشواری قرار گرفت و به دنبال راه برونرفت بود. همه دیدیم که آنها سعی کردند توسط آمازون خریداری شوند، اما آن معامله از سوی کمیسیون تجارت فدرال آمریکا مسدود شد و حالا اینجاییم.
اینها شرکتهای متفاوتی هستند، اما همگی با مشکلات مشابهی مواجه شدند. شما هیچکدام جاروی رباتیک دارید؟
ربکا: نه، من جاروی رباتیک ندارم. از آنها میترسم! اما چند سال قبل برای مادرم یک دوچرخه Rad Power خریدم و خیلی از آن راضی است. اما خب، این شرکت نه فقط مشکل ورشکستگی داشت، بلکه مشکل باتریها هم داشت — قادر به جمعآوری (ریکال) باتریها نبودند چون میگفتند «اگر مجبور شویم این دوچرخهها را جمعآوری کنیم، قطعاً ورشکست میشویم.» اما به هر حال ورشکسته شدند!
کنجکاوم درباره ماجرای تعرفهها و اینکه تا چه حد روی وضعیت مالی همه تاثیر گذاشت. در شبکههای اجتماعی، کسانی که موافق ادغام هستند زیاد درباره این صحبت میکنند که چطور مسدود شدن ادغامها توسط نهادهایی مثل کمیسیون تجارت فدرال باعث ورشکستگی شرکتها یا واگذاری آنها به شرکتهای چینی میشود تا یک شرکت آمریکایی.
شان: برای من، iRobot نماینده مشکل کلان تجارت جهانی است؛ اینکه آیا هرگز میشد چنین شرکتی را طی ۱۵ سال گذشته با زنجیره تأمین محلی در آمریکا ساخت؟ احتمالاً نه. پس طبیعی است که به شدت به چین وابسته شدند — بیایید واقعبین باشیم، این احتمالاً باعث شد شرکتهای دیگری هم به وجود بیایند و کاری مشابه آنها انجام دهند.
یادم میآید دوران ریاستجمهوری اول ترامپ، وقتی ناگهان تعرفه واردات کالاهای چینی افزایش پیدا کرد و چندین استارتاپ مثل Boosted Boards و شرکتهای دیگر حوزه جابهجایی خرد هم آسیب دیدند. بدون شک اینها عوامل مؤثری بودند. جمعآوری اجباری باتریها در Rad Power در نهایت تأثیر زیادی گذاشت، اما بحث تعرفهها هم آنها را در وضعیت نامتعادلی قرار داد که نمیتوانستند بهدرستی واکنش نشان دهند.
آنتونی: بیشتر مواقع که شرکتی شکست میخورد، یک سری مشکلات ساختاری بزرگتر وجود دارد و بعد هم یک دلیل فوریتر. بهویژه درباره iRobot، خیلی از مدیران سابق و حتی تحلیلگران بیرونی اشاره میکنند به توافقی که چند سال پیش با آمازون انجام شد — انگار مشخص بود که اتحادیه اروپا هم قرار نیست آن را تأیید کند و این ذهنیت شکل گرفت که «با مسدود کردن این قرارداد، عملاً ضربه نهایی به این شرکت وارد شد.»
اما این روایت، شاید نادیده میگیرد که عوامل دیگری هم باعث شد این شرکت ابتدا به دنبال فروش خود برود.
